Gebelikte Kalsiyum Takviyesi Almak Gerekli Midir?
Kalsiyum, gebelik döneminde hem anne hem de bebek sağlığı için kritik öneme sahip bir mineraldir. Fetüsün kemik ve diş gelişimi için yüksek miktarda kalsiyum gerekir ve bu ihtiyaç annenin vücudundan karşılanır. Bu makalede gebelikte kalsiyum ihtiyacı, takviye gerekliliği ve dikkat edilmesi gereken noktaları ele alacağız.
Gebelikte Kalsiyumun Önemi
Kalsiyum vücuttaki en bol bulunan mineraldir ve ağırlıklı olarak kemik ve dişlerde depolanır. Kemik sağlığının yanı sıra kas kasılması, sinir iletimi, kan pıhtılaşması ve kalp fonksiyonları için de esansiyeldir.
Gebelik sırasında fetüsün iskelet sisteminin gelişimi için önemli miktarda kalsiyum gerekir. Özellikle üçüncü trimesterde bebek günde yaklaşık 250-300 mg kalsiyum biriktirir. Bu kalsiyum annenin kan dolaşımından sağlanır.
Gebelikte Kalsiyum İhtiyacı
Yetişkin kadınlar için günlük kalsiyum ihtiyacı 1000 mg'dır. İlginç şekilde gebelikte önerilen miktar aynı kalmaktadır çünkü vücut gebelik döneminde kalsiyum emilimini artırır.
Ancak birçok kadın gebelik öncesinde bile yeterli kalsiyum almamaktadır. Bu durumda gebelik sırasında yetersizlik daha belirgin hale gelebilir. Yeterli kalsiyum alınmadığında vücut annenin kemiklerinden kalsiyum çeker.
Adolesan gebeler (19 yaş altı) için günlük kalsiyum ihtiyacı 1300 mg'dır çünkü hem kendi iskelet gelişimleri hem de bebeğin ihtiyaçları karşılanmalıdır.
Kalsiyum Yetersizliğinin Riskleri
Gebelikte kalsiyum yetersizliği anne ve bebek için çeşitli risklere yol açabilir. Annenin kemik yoğunluğu azalabilir ve uzun vadede osteoporoz riski artabilir.
Düşük kalsiyum alımı preeklampsi (gebelik zehirlenmesi) riskini artırabilir. Preeklampsi yüksek tansiyon ve organ hasarıyla karakterize ciddi bir gebelik komplikasyonudur. Araştırmalar kalsiyum takviyesinin preeklampsi riskini azaltabileceğini göstermiştir.
Bebekte kemik gelişimi olumsuz etkilenebilir. Doğum ağırlığı düşük olabilir. Ancak annenin kemiklerinden kalsiyum mobilizasyonu sayesinde bebek genellikle ihtiyacını karşılar.
Besinlerden Kalsiyum Alımı
Öncelikli hedef kalsiyum ihtiyacının besinlerden karşılanmasıdır. Süt ve süt ürünleri en zengin kalsiyum kaynaklarıdır. Bir bardak süt yaklaşık 300 mg kalsiyum içerir.
Yoğurt, peynir ve kefir de mükemmel kaynaklardır. Laktozu tolere edemeyen kadınlar laktozsuz süt ürünleri veya kalsiyumla zenginleştirilmiş bitkisel sütler tercih edebilir.
Bitkisel kaynaklar arasında koyu yeşil yapraklı sebzeler (brokoli, lahana, pazı), tofu, badem, susam tohumu, sardalya ve kalsiyumla zenginleştirilmiş gıdalar bulunur. Bitkisel kaynaklardan kalsiyum emilimi süt ürünlerinden daha düşük olabilir.
Takviye Gerekli Mi?
Yeterli miktarda kalsiyum içeren besinleri tüketen kadınlar için ek takviye genellikle gerekli değildir. Günlük 1000 mg kalsiyumu diyetle karşılamak mümkündür.
Ancak bazı durumlarda takviye önerilir. Süt ürünlerini tüketmeyen veya tolere edemeyen kadınlar, vegan beslenme uygulayan kadınlar, çoğul gebelik taşıyanlar, adolesan gebeler ve diyetle yeterli kalsiyum alamayan kadınlar takviyeden fayda görebilir.
Düşük kalsiyum alımı olan toplumlarda preeklampsi önleme amacıyla kalsiyum takviyesi Dünya Sağlık Örgütü tarafından önerilmektedir.
Kalsiyum Takviyesi Türleri
Kalsiyum takviyeleri farklı formlarla gelir. En yaygın olanları kalsiyum karbonat ve kalsiyum sitrattır.
Kalsiyum karbonat en yüksek element kalsiyum içeriğine sahiptir ve genellikle en ekonomik seçenektir. Yemeklerle birlikte alındığında emilimi artar. Mide asidi düşük olan kişilerde emilimi azalabilir.
Kalsiyum sitrat aç karna da emilebilir ve mide rahatsızlığı olanlar için daha uygun olabilir. Element kalsiyum içeriği karbonattan düşüktür, bu nedenle daha fazla tablet almak gerekebilir.
Doğru Kullanım
Kalsiyum takviyesi tek seferde 500 mg'ı aşmayacak şekilde alınmalıdır. Yüksek dozlar emilimi azaltır. Günlük ihtiyaç bölünmüş dozlarla karşılanmalıdır.
D vitamini kalsiyum emilimini artırır. Bu nedenle kalsiyum takviyeleri genellikle D vitamini ile birlikte formüle edilir. Yeterli D vitamini almak kalsiyum takviyesinin etkinliğini artırır.
Demir takviyeleri ile kalsiyum aynı anda alınmamalıdır çünkü kalsiyum demir emilimini azaltır. En az iki saat arayla alınması önerilir.
Aşırı Kalsiyum Alımının Riskleri
Çok fazla kalsiyum almak da zararlı olabilir. Günlük 2500 mg'ı aşan kalsiyum alımı önerilmez. Aşırı kalsiyum böbrek taşı riskini artırabilir, kabızlığa neden olabilir ve diğer minerallerin emilimini bozabilir.
Hiperkalsemi (kanda yüksek kalsiyum) nadir olmakla birlikte mide bulantısı, iştahsızlık, aşırı susama ve konfüzyon gibi belirtilere yol açabilir.
Emzirme Döneminde Kalsiyum
Emzirme döneminde de kalsiyum ihtiyacı yüksektir. Anne sütü üretimi için kalsiyum kullanılır. Emziren anneler için günlük 1000 mg kalsiyum önerilir.
Emzirme döneminde geçici kemik kaybı yaşanabilir ancak emzirme sonlandığında kemik yoğunluğu genellikle normale döner. Yeterli kalsiyum alımı bu süreci destekler.
Doktorunuza Danışın
Kalsiyum takviyesi almadan önce doktorunuza danışmanız önemlidir. Bireysel ihtiyaçlarınız, diyet alışkanlıklarınız ve sağlık durumunuz değerlendirilmelidir.
Prenatal vitaminler genellikle bir miktar kalsiyum içerir ancak günlük ihtiyacı karşılamak için yeterli olmayabilir. Diyetinizi gözden geçirmek ve gerekirse ek takviye almak en uygun yaklaşımdır.
Böbrek hastalığı, hiperparatiroidizm veya diğer sağlık sorunları olan kadınlarda kalsiyum takviyesi özel değerlendirme gerektirir.
Sonuç
Gebelikte yeterli kalsiyum alımı hem anne hem de bebek sağlığı için önemlidir. Öncelikli hedef kalsiyumı besinlerden karşılamak olmalıdır. Süt ürünleri ve diğer kalsiyum kaynakları diyete dahil edilmelidir. Diyetle yeterli kalsiyum alınamadığında veya özel risk faktörleri varsa takviye düşünülebilir. Takviye kararı doktorunuzla birlikte verilmeli ve doğru doz ve form seçilmelidir.